Gliwice, podobnie jak inne górnośląskie miasta, przez dekady stanowiły kolebkę komunikacji tramwajowej, która jeszcze w pierwszej połowie XX wieku tworzyła gęstą sieć połączeń. Pierwsze elektryczne tramwaje na terenie dzisiejszego miasta ruszyły na początku lat 90. XIX wieku. System rozwijał się dynamicznie, stając się kręgosłupem publicznego transportu dla szybko industrializujących się dzielnic.
W szczytowym okresie, między latami 30. a 70. XX wieku, linie tramwajowe sięgały nawet tych części Gliwic, które dziś są obsługiwane wyłącznie przez autobusy. Trasy projektowano z myślą o dowożeniu robotników do hut, kopalń i zakładów chemicznych. Powstawały odgałęzienia w stronę Łabęd, Wójtowej Wsi czy Szobiszowic, a także połączenia z sąsiednimi miastami – Zabrzem, Rudą Śląską i Bytomiem.
Co ciekawe, w latach 50. planowano nawet poprowadzenie linii do Sośnicy i Ostropy – dzielnic, które do dziś czekają na powrót szynowego transportu. Plany te zarzucono na rzecz tańszego w utrzymaniu taboru autobusowego.
Proces kasowania gliwickich linii tramwajowych rozpoczął się na dobre w latach 60. i 70. XX wieku. Decyzje o likwidacji podyktowane były trzema czynnikami: rosnącą motoryzacją, kosztami utrzymania infrastruktury oraz polityką państwową preferującą rozwój transportu autobusowego. W Gliwicach tramwaje zaczęły znikać w tempie szybszym niż w ościennych miastach.
Najbardziej bolesną dla mieszkańców była likwidacja linii nr 1, która przez dziesiątki lat łączyła centrum z dworcem PKP w Gliwicach, a następnie biegła w kierunku Zabrza. Jej śladem pozostała jedynie pętla przy ul. Bohaterów Getta Warszawskiego (obecnie parking). W 1979 roku zamknięto również linię nr 6, która obsługiwała północne rejony miasta – w tym dzielnicę Trynek. Tory na ul. Toszeckiej rozebrano, zastępując je jezdnią.
Paradoksem jest, że gdy w innych miastach regionu (np. w Katowicach) na przełomie wieków zaczęto inwestować w modernizację torowisk, w Gliwicach zdecydowano się na całkowitą rezygnację. Do dziś jedyną pozostałością po dawnej sieci jest fragment linii do Zabrza (na terenie dzielnicy Mikulczyce), obsługiwany przez tramwaje linii T8 (dawna 8).
Śpiesznym okiem trudno dziś dostrzec, że pod asfaltem wielu gliwickich ulic wciąż spoczywają tory. Najbardziej widoczne ślady pozostały na ul. Zwycięstwa – między placem Piastów a skrzyżowaniem z ul. Kolejową. W kilku miejscach asfalt pęka, odsłaniając betonowe podkłady, a w studzienkach kanalizacyjnych widać resztki szyn.
Ciekawostką jest fakt, że na osiedlu Kopernika, w rejonie dawnej pętli przy ul. Hirszfelda, zachowały się fundamenty słupów sieci trakcyjnej (częściowo wtopione w chodnik). Podobne relikty można znaleźć przy ul. Rybnickiej, gdzie znajdował się przystanek końcowy linii podmiejskiej.
Mimo że od rozbiórki ostatnich torów minęło już ponad 20 lat, w Gliwicach od czasu do czasu wraca dyskusja o przywróceniu tramwajów – zwłaszcza w kontekście nowych dzielnic (np. Żerniki). Póki co, historia zlikwidowanych linii pozostaje żywa jedynie w archiwach miejskich, wspomnieniach najstarszych mieszkańców i kilku betonowych deskach skrytych pod asfaltem. Kto wie – być może za kilka dekad na mapie Gliwic znów pojawią się niebieskie wagoniki?